Każdy z nas zna przynajmniej jedną osobę, która uważa, że wie lepiej. Zawsze. Bez wyjątku. Jeśli masz w pracy koleżankę, która poprawia twoje przecinki w mailach albo szefa, który wie dokładnie, jak powinna wyglądać twoja przerwa na lunch — gratulacje! Najprawdopodobniej masz do czynienia z osobą apodyktyczną. Choć takie zachowania potrafią wyprowadzić z równowagi nawet mnicha buddyjskiego, istnieją skuteczne (i zaskakująco eleganckie!) sposoby, żeby nie dać się zdominować. Przed tobą porcja humoru, empatii i praktycznych trików gotowych do użycia i to bez potrzeby kupowania książki z działu “Jak przetrwać korporację i nie zwariować”.
Nie bierz wszystkiego do siebie
Osoby apodyktyczne często same nie zdają sobie sprawy, jaki wpływ mają na otoczenie. Ich kontrolujące zachowania mogą wynikać z lęku przed chaosem, potrzeby perfekcji lub… po prostu osobistego stylu bycia, który wykształciły przez lata. Kiedy więc czujesz, że znowu ktoś narzuca ci swoje zdanie z siłą odkurzacza przemysłowego, zrób krok w tył – mentalnie. Oddziel fakty od emocji i spróbuj spojrzeć na sytuację jak obserwator. Nie jesteś tutaj, by walczyć – jesteś tu, by przetrwać (a nawet wyjść z tego z klasą).
Ćwicz asertywność — ale bez zgrywania ninja
Asertywność to twoja tarcza — nie miecz. Nie chodzi o to, by rzucać hasłami w stylu „Nie pozwolę ci rządzić moim życiem!” w środku zespołowego lunchu. Chodzi o spokojne, ale stanowcze wyznaczanie granic. Możesz powiedzieć: „Doceniam Twoje sugestie, ale wolę zrobić to po swojemu” albo „Potrzebuję chwilę, żeby zastanowić się nad tym rozwiązaniem”. Wbrew pozorom, takie komunikaty naprawdę działają, a przy tym nie ryzykują wpisania cię na czarną listę firmowej kuchni.
Stosuj metodę zdartej płyty
To klasyczna technika komunikacyjna znana od rewolucji w winylach. Polega na spokojnym, powtarzającym się komunikacie — jak mantra, tylko bardziej praktyczna. Osobie apodyktycznej możesz z kamienną twarzą powtarzać: „Rozumiem, ale chcę spróbować samodzielnie” lub „Dziękuję, wybrałam już inną opcję”. I znowu. I jeszcze raz. Aż się znudzi lub… ulegnie. Klucz? Spokój, uprzejmość i konsekwencja większa niż u straży miejskiej w święta.
Naucz się sztuki dystansowania
Kiedy nic nie działa, czas pogodzić się z tym, że nie każdy kontakt musi być symfonią porozumienia. Jeśli możesz — ogranicz interakcje z osobą dominującą. Jeśli to szef? Współczujemy. Ale nawet wtedy warto stworzyć dla siebie strefę buforową – zasady kontaktu, np. pisemne ustalenia, jasno określone godziny spotkań czy… słuchawki na uszach. Nie, nie po to, żeby słuchać Despacito, ale po to, by dać sygnał: „Teraz pracuję i nie pora na tyradę o marginesach w raporcie.”
Zadbaj o swoje emocje (bo nikt inny za ciebie tego nie zrobi)
Kontakt z osobą apodyktyczną może być wyczerpujący – jak rozmowa z lodówką na temat termodynamiki. Dlatego nie zapominaj o regeneracji: czy to w postaci długiego spaceru z psem, solidnej siłowni czy kubka herbaty i dobrego kryminału. Ustal, co cię relaksuje i aplikuj regularnie. Serio. Łatwiej stawić czoła trudnemu charakterowi, gdy twoje wewnętrzne baterie nie wiszą na 1%.
Rozpoznaj, z kim naprawdę masz do czynienia
Nie każda dominująca osoba to zło wcielone. Czasem to kwestia stylu komunikacji, czasem braku samoświadomości, a innym razem rezultat wychowania albo frustracji. Sytuacja komplikuje się, gdy apodyktyczność łączy się z manipulacją lub przemocą emocjonalną. Wtedy warto rozważyć rozmowę z psychologiem albo wsparcie ze strony HR, jeśli sytuacja dzieje się w pracy. Pamiętaj, że granica pomiędzy „trudnym charakterem” a toksycznym zachowaniem bywa cienka jak nitka w swetrze z sieciówki.
A może to ty jesteś apodyktyczny?
No cóż… zanim wyruszysz na krucjatę przeciw dominującym ludziom swojego życia, zrób mały rachunek sumienia. Czy zdarzyło ci się narzucać swoje zdanie, nie zostawiając drugiej stronie przestrzeni na „ale”? Czy poprawiasz innych — w trosce o „profesjonalizm”? Jeśli brzmi to znajomo, być może warto spojrzeć także na apodyktyczny styl bycia z obu stron barykady. Samoświadomość to pierwszy krok do relacji opartych na szacunku, a nie dominacji.
Podsumowując: apodyktyczne osobowości to nie koniec świata (ani twojej cierpliwości). Uzbrojony w kilka prostych technik, dystans i zdrową asertywność jesteś w stanie funkcjonować obok nawet najbardziej dominującego charakteru. A jeśli nie da się unikać kontaktu – przynajmniej nauczysz się wielu przydatnych umiejętności interpersonalnych, które przydadzą się też w… kolejce w urzędzie. Bo życie z apodyktycznym współpracownikiem to niezły trening przed starciem z rzeczywistością. W końcu, kto powiedział, że nie można przetrwać bitwy z uśmiechem i kubkiem kawy w ręce?